ادامه از ۲ ..
درآمد و هزينه:
درآمد:
مبالغي كه بابت ارائه خدمات به مشتريان، دريافت شده و يا در آينده دريافت خواهد شد «درآمد» نام دارد. درآمد موجب افزايش سرمايه و به هنگام افزايش بستانكار مي گردد و مانده اين حساب بستانكار خواهد شد.
درآمد مؤسسات خدماتي به صورت نقد يا نسيه كسب مي شود.
-ارائه خدمات به صورت نقد:
چنانچه در زمان ارائه خدمات به مشتريان وجه آن نقداً دريافت شود در اين صورت در معادله حسابداري از يک سو دارائي هاي مؤسسه و از سوي ديگر سرمايه مالك مؤسسه افزايش مي يابد.
|
دارائي ها |
|
بدهيها |
|
سرمايه |
|
+ |
= |
0 |
+ |
+ |
|
دارائي (نقد و بانک) افزايش مي يابد |
|
بدههي تغيير نمييابد |
|
سرمايه افزايش مييابد |
- ارائه خدمات به صورت نسيه (درآمد غير نقدي):
چنانچه يک مؤسسه، خدماتي براي مشتريان خود انجام دهد و وجه آن را بلافاصله دريافت نكند، در اين صورت مشتري متعهد مي شود حق الزحمه اين خدمات را در آينده بپردازد.
تحقق درآمدهاي غير نقدي از يک سو موجب افزايش دارائي ها (حساب هاي دريافتني) و از سوي ديگر موجب افزايش سرمايه در معادله مي گردد.
هزينه:
مخارجي كه يک مؤسسه براي ارائه خدمات به مشتريان و كسب درآمد متحمل مي شود هزينه نام دارد. هزينه موجب كاهش سرمايه مي گردد.
صورتحساب سود و زيان:
چگونگي و نتيجه فعاليت هاي يک واحد اقتصادي را طي يک دوره زماني نشان مي دهد.
هزينه ها – درآمدها = سود (زيان) خالص
سود خالص → هزينه ها < درآمدها
زيان خاص → هزينه ها > درآمدها
صورتحساب سود و زيان مؤسسه خدماتي از چهار بخش تشكيل شده است:
۱- عنوان: در اين بخش اطلاعات مربوط به نام مؤسسه، نام صورتحساب در سه سطر درج مي گردد.
۲- درآمدها: درآمدهاي دوره مالي به تفكيک نوع نوشته و سپس جمع درآمدها محاسبه مي گردد.
۳- هزينه ها: هزينه هاي دوره مالي به تفكيک نوع هزينه نوشته و سپس جمع هزينه ها محاسبه مي گردد.
٤- سود و زيان خالص: ما به التفاوت جمع درآمدها و جمع هزينه ها تحت عنوان سود خالص نوشته مي شود.
سرمايه گذاري مجدد و برداشت – اصلاح حساب ها
سرمايه گذاري مجدد:
به مفهوم آن است كه: بانك يا مؤسسه پس از تأسيس مؤسسه و سرمايه گذاري اوليه در آن، دارائي هاي ديگري در اختيار مؤسسه قرار دهد. که آن موجب افزايش دارائي ها و سرمايه مالك مي گردد.
مثال:
در ۸ دي ماه آقاي عزيزي بابت سرمايه گذاري مجدد مبلغ ٥۲٠٠٠٠٠ ريال به حساب بانكي موسسه عزيزي واريز نمود تجزيه و تحليل و ثبت اين رويداد مالي به شرح زير است:
|
تجزيه و تحليل |
قاعده |
تشخيص |
|
دارائي افزايش مي يابد
سرمايه مالك افزايش مي يابد |
افزايش دارائي، بدهكار مي شود
افزايش سرمايه، بستانكار مي شود |
بدهكار: نقد و بانك ٥۲٠٠٠٠٠
بستانكار: سرمايه آقاي عزيزي ٥۲٠٠٠٠٠ |
نقد و بانك سرمايه آقاي عزيزي
برداشت:
مالك مؤسسه به منظور رفع نيازهاي خود مقداري از دارائي هاي مؤسسه را براي استفاده شخصي بر مي دارد به اين رويداد مالي «برداشت» مي گويند. برداشت از يک طرف باعث كاهش سرمايه مالك در مؤسسه و از طرف ديگر باعث كاهش دارائي هاي مؤسسه مي شود.
صورتحساب سرمايه:
صورتحسابي است كه تغييرات سرمايه يک مؤسسه را طي يک دوره مالي نشان مي دهد.
چرخه حسابداري:
عمليات حسابداري شامل، يک سري مراحل پياپي است كه در هر دوره مالي تكرار مي شوند و به مجموعه آنها «چرخه حسابداري» گفته مي شود. كه شامل مراحل زير است:
۱- جمع آوري اطلاعات مربوط به رويدادهاي مالي
۲- تجزيه و تحليل رويدادهاي مالي و تنظيم سند حسابداري
۳- ثبت رويدادهاي مالي در دفتر روزنامه
٤- انتقال اطلاعات از دفتر روزنامه به دفتر كل
٥- تهيه تراز آزمايشي
۶- اطلاع حساب هاي دفتر كل (از طريق صدور سند حسابداري و ثبت دفاتر روزنامه و كل)
۷- تهيه تراز آزمايشي اصلاح شده
۸- بستن حساب هاي موقت (از طريق صدور سند حسابداري و ثبت دفاتر روزنامه و كل)
۹- تهيه صورت هاي مالي
10- تهيه تراز آزمايشي اختتامي
- ضرورت اصلاح حسابها:
هدف كلي از تهيه اطلاعات مالي كمك به استفاده كنندگان مختلف براي قضاوت و تصميم گيري اقتصادي است. اين هدف زماني به دست مي آيد كه اطلاعات مالي تهيه شده به هنگام، واقعي و درست باشد.
برايش شناخت چگونگي اصلاح حساب ها لازم است با چند مفهوم اساسي در حسابداري آشنا شويم:
۱- روش نقدي: در اين روش درآمدها و هزينه ها در زمان دريافت و پرداخت وجه نقد شناسايي و ثبت مي شوند. اگر روش نقدي مورد استفاده قرار گيرد، سود خالص يک دوره مالي برابر است با وجوه نقد دريافتي بابت درآمدها منهاي وجوه نقد پرداختي بابت هزينه ها.
۲- روش تعهدي: درآمدها به هنگام تحقق و هزينه ها در زمان وقوع، شناسائي و در دفاتر ثبت مي شوند؛ هر چند وجه نقدي بابت درآمدها و هزينه ها دريافت و پرداخت نشده باشد.
ثبت هاي اصلاحي:
اگر برخي درآمدها يا هزينه هاي دوره در حساب ها ثبت نشده باشد ابتدا آنها را شناسايي و سپس از طريق ثبت هاي مناسب در دفتر روزنامه و انتقال به دفتر كل حساب ها اصلاح مي شوند كه به آنها ثبت هاي اصلاحي گفته مي شود. انواع ثبت هاي اصلاحي به شرح زير است:
۱- اصلاح پيش پرداخت هزينه:
عبارت است از مبالغي كه بابت دريافت خدمات در آينده پرداخت مي شود. مانند پيش پرداخت اجاره.
۲- اصلاح حساب ملزومات:
تمام اجناس مصرفي كه براي استفاده در جريان عمليات يک مؤسسه خريداري مي شود در حساب ملزومات ثبت مي گردد. مانند تمبر و پاكت پستي.
۳- اصلاح حساب پيش دريافت درآمد:
مؤسسات قبل از ارائه خدمات به مشتريان، وجوهي را از اين بابت دريافت مي كنند. اين وجوه را نمي توان جزو درآمدهاي مؤسسه قلمداد نمود زيرا هنوز خدمتي به مشتري ارائه نشده است. چنين مبالغي در پيش دريافت درآمد ثبت مي شود.
٤- ثبت هزينه ها و درآمدهاي ثبت نشده:
ممكن است در پايان دوره مالي برخي از هزينه ها و درآمدها در حساب ها ثبت نشده باشد. براي ثبت هزينه هاي ثبت نشده، ابتدا مبلغ آن برآورده شده، سپس در حساب هزينه مربوط، بدهكار و در مقابل در حساب بدهي، بستانكار مي گردد.
مثال: تراز آزمايشي مؤسسه خدماتي حقوقي جاويد در پايان سال مالي منتهي به ۲۹ اسفند ماه 1376 و قبل از انجام ثبت هاي اصلاحي تهيه شده است. ساير اطلاعات به شرح زير است:
۱- پيش پرداخت بيمه مربوط به بيمه آتش سوزي آپارتمان مؤسسه از اول دي ماه1376 تا پايان آذرماه 1377 مي باشد.
۲- در پايان سال 1376 موجودي ملزومات اداري 000 /250 ريال است.
۳- مبلغ٠٠٠/۲٠٠/ ۱ ريال از پيش دريافت درآمد كه خدمات مربوط به آن ارائه گرديده بايد جزو درآمدهاي سالي ۷۶ باشد.
٤- حقوق اسفند ماه كاركنان به مبلغ ٠٠٠/۷٥٠ ريال هنوز پرداخت و در حساب ها ثبت نشده است.
٥- بابت خدمات ارائه شده به يکي از مشتريان صورتحسابي به مبلغ ٠٠٠/ ٤۷٠ ريال براي وي ارسال گرديده كه در حساب ها ثبت نشده است.
۶- مبلغ پيش پرداخت اجاره مربوط به اجاره دو ماهه اسفند ماه 1376و فروردين ۱۳۷۷ يک دستگاه رايانه است.
مؤسسه خدماتي حقوق جاويد
تراز آزمايشي قبل از اصلاحات
۲۹/۱۲/۱۳۷۶
|
|
مانده |
|
بدهكار |
بستانكار |
|
نقد و بانك
حساب هاي دريافتني
پيش پرداخت اجاره
ملزومات اداري
پيش پرداخت بيمه
اثاثه اداري
آپارتمان
حساب هاي پرداختني
پيش دريافت درآمد
سرمايه
برداشت
درآمد خدمات حقوقي
هزينه حقوق كاركنان
هزينه مسافرت
هزينه تبليغات
هزينه آب و برق و تلفن
هزينه تعميرات |
۲٠٥٠٠٠٠
۳۳۷٠٠٠٠
۷٠٠٠٠٠
۳٥٠٠٠٠
۲٤٠٠٠٠
۸٠٠٠٠٠٠
۸٥٠٠٠٠
٥۲۲٠٠٠٠
۱۸٠٠٠٠
٤٠٠٠٠٠
۲۳٠٠٠٠٠
٥٤٠٠٠٠ |
۱۱٥٠٠٠٠
۲٠٠٠٠٠٠
٤۲٥٥٠٠٠٠
۱۱٥٠٠٠٠٠ |
|
جمع |
٥۷۲٠٠٠٠٠ |
٥۷۲٠٠٠٠٠ |
تراز آزمايشي اصلاح شده:
عبارت است از فهرست مانده حساب هاي دفتر كل پس از انجام ثبت هاي اصلاحي.
حساب هاي دفتر كل را مي توان از لحاظ ارتباط با صورت هاي مالي به دو دسته تقسيم كرد:
۱- حساب هاي دائمي:
حساب هايي هستند كه مانده ي آنها در پايان دوره مالي به دوره ي بعد منتقل مي شود. مانند نقد و بانك.
۲- حساب هاي موقت:
حساب هايي هستند كه مانده ي آنها از يک دوره مالي به دوره بعد انتقال نمي يابد. مانند: حساب هاي درآمد.
بستن حساب هاي موقت:
بستن حساب هاي موقت يعني صفر كردن مانده ي آنها در پايان دوره مالي كه شامل ٤ مرحله است:
۱- بستن حسابهاي درآمد: هر يک از حساب هاي درآمد كه داراي مانده بستانكار مي باشند بدهكار و حساب خلاصه سود و زيان به ميزان مجموع مانده حسابهاي درآمد بستانكار مي گردد.
۲- بستن حساب هاي هزينه: هر يک از حساب هاي درآمد كه داراي مانده بدهكار مي باشند، بستانكار و حساب خلاصه سود و زيان به ميزان مجموع مانده حساب هاي هزينه بدهكار مي گردد.
۳- بستن حساب خلاصه سود و زيان: مانده حساب هاي خلاصه سود و زيان نشان دهنده سود و زيان خالص دوره مالي است. اگر اين مانده بستانكار باشد نشان دهنده سود خالص است و بالعكس.
٤- بستن حساب برداشت: حساب سرمايه به مبلغ مانده حساب برداشت بدهكار و حساب برداشت به همين مبلغ بستانكار مي گردد.
مثال: تراز آزمايشي حقوقي جاويد پس از اصلاح حساب ها در تاريخ 29 اسفند ماه1376 به شرح زير است:
مؤسسه حقوقي جاويد
تراز آزمايشي اصلاح شده 29 اسفند ماه 1376
|
نام حساب |
مانده |
|
بدهكار |
بستانكار |
|
نقد و بانك
حساب هاي دريافتني
پيش پرداخت اجاره
ملزومات اداري
پيش پرداخت بيمه
اثاثه اداري
آپارتمان
حساب هاي پرداختني
پيش دريافت درآمد
سرمايه
برداشت
حقوق پرداختني
درآمد خدمات حقوقي
هزينه حقوق كاركنان
هزينه مسافرت
هزينه تبليغات
هزينه آب و برق و تلفن
هزينه تعميرات
هزينه بيمه آپارتمان
هزينه ملزومات مصرفي
هزينه اجاره رايانه |
٠٠٠/٠٥٠/۲
٠٠٠/۲۸٤٠
٠٠٠/۳٥٠
٠٠٠/۲٥٠
٠٠٠/۱۸٠
٠٠٠/٠٠٠/۸
٠٠٠/٠٠٠/۳٤
٠٠٠/۸٥٠
٥۹۷٠٠٠٠
۱۸٠٠٠٠
٤٠٠٠٠٠
۲۳٠٠٠٠٠
٥٤٠٠٠٠
۶٠٠٠٠
۱٠٠٠٠٠
۳٥٠٠٠٠ |
۱۱٥٠٠٠٠
۸٠٠٠٠٠
٤۲٥٥٠٠٠٠
۷٥٠٠٠٠
۱۳۱۷٠٠٠٠
|
|
جمع |
000/٤۲٠/58 |
000/٤۲٠/58 |
حساب هاي درآمد و هزينه هاي مؤسسه حقوقي جاويد به شرح زير بسته مي شوند:
دفتر روزنامه شماره صفحه
|
تاريخ |
شرح |
عطف |
بدهكار |
بستانكار |
|
1376
29 /۱۲
29 /۱۲
|
درآمد خدمات حقوقي
خلاصه سود و زيان
بستن حساب درآمد
خلاصه سود و زيان
هزينه حقوق كاركنان
هزينه مسافرت
هزينه تبليغات
هزينه آب و برق و تلفن
هزينه تعميرات
هزينه بيمه آپارتمان
هزينه ملزومات مصرفي
هزينه اجاره يارانه
بستن حساب هاي هزينه |
|
۱۳۱۷٠٠٠٠
۹۹٠٠٠٠٠
|
۱۳۱۷٠٠٠٠
٥۹۷٠٠٠٠
۱۸٠٠٠٠
٤٠٠٠٠٠
۲۳٠٠٠٠٠
٥٤٠٠٠٠
۶٠٠٠٠
۱٠٠٠٠٠ |
با انتقال مانده هاي فوق به حساب هاي دفتر كل، مانده حساب هاي درآمد و هزينه صفر خواهد شد.
|
مانده |
هزينه آب و برق و تلفن |
12/29 |
بستن حسابها |
هزينه تعميرات |
12/29
مانده |
|
۲۳٠٠٠٠٠ |
۲۳٠٠٠٠٠ |
٥٤٠٠٠٠ |
٥٤٠٠٠٠ |
|
مانده |
هزينه بيمه آپارتمان |
12/29 |
بستن حسابها |
هزينه ملزومات مصرفي |
12/29
مانده |
|
۶٠٠٠٠ |
۶٠٠٠٠ |
۱٠٠٠٠0 |
۱٠٠٠٠0 |
خلاصه سود و زيان
|
12/29 ٥۹۷٠٠٠٠
12/29 ۱۸٠٠٠٠
12/29 400000
12/29 2300000
12/29 540000
12/29 60000
12/29 100000
12/29 350000 |
۱۳۱۷٠٠٠٠ 12/29 |
|
۹۹٠٠٠٠٠ |
۱۳۱۷٠٠٠٠ |
|
بستن حسابها ۳۲۷٠٠٠٠ |
۳۲۷٠٠٠٠ سود خالص |
پس از بستن حساب هاي درآمد و هزينه، حساب هاي خلاصه سود و زيان و برداشت بسته مي شوند.
|
تاريخ |
شرح |
عطف |
بدهكار |
بستانكار |
|
1376
۲۹/۱۲
۲۹/۱۲
|
خلاصه سود و زيان
سرمايه آقاي جاويد
بستن حساب
خلاصه سود و زيان
سرمايه آقاي جاويد
برداشت
بستن حساب
برداشت |
|
۳۲۷٠٠٠٠
۸٥٠٠٠٠
|
۳۲۷٠٠٠٠
۸٥٠٠٠٠
|
|
سرمايه آقاي جاويد |
|
۸٥٠٠٠٠ |
٤۲٥٥٠٠٠٠
۳۲۷٠٠٠٠ |
|
۸٥٠٠٠٠ |
٤٥۸۲٠٠٠٠ |
|
|
٤٤۹۷٠٠٠٠ مانده سرمايه پايان دوره |
تراز آزمايشي اختتامي:
عبارت است از فهرست مانده حساب هاي دايمي پس از بستن حساب هاي موقت.
تراز اختتامي مؤسسه حقوقي جاويد در پايان سالي مالي ۱۳۷٥به شرح زير است:
مؤسسه حقوقي جاويد
تراز آزمايشي اختتامي 29 اسفند 1376
|
نام حساب |
مانده بدهكار |
مانده بستانكار |
|
نقد و بانك
حساب هاي دريافتني
پيش پرداخت اجاره
ملزومات اداري
پيش پرداخت بيمه
اثاثه اداري
آپارتمان
حساب هاي پرداختني
حقوق پرداختني
پيش دريافت درآمد |
۲٠٥٠٠٠٠
۲۸٤٠٠٠٠
۳٥٠٠٠٠
۲٥٠٠٠٠
۱۸٠٠٠٠
۸٠٠٠٠٠٠
۳٤٠٠٠٠٠٠
|
۱۱٥٠٠٠٠
۷٥٠٠٠٠
۸٠٠٠٠٠ |
|
سرمايه آقاي جاويد |
|
٤٤۹۷٠٠٠٠ |
|
جمع |
٤۷۶۷٠٠٠٠ |
٤۷۶۷٠٠٠٠ |